Dokonując zakupu towarów od przedsiębiorców z krajów Unii Europejskiej, nabywca może być zobowiązany do rozliczenia podatku VAT. W sytuacji, gdy transakcja spełnia warunki wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów (WNT), to na kupującym ciąży obowiązek wykazania VAT należnego. Jednocześnie podatnik może mieć prawo do odliczenia podatku naliczonego, o ile spełnione zostaną warunki przewidziane w przepisach ustawy o VAT. Poniżej wyjaśniamy, jak prawidłowo rozliczać wewnątrzwspólnotowe nabycie towaru.
Wewnątrzwspólnotowe nabycie towaru (WNT) – definicja
Kwestia WNT, czyli wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, została uregulowana w art. 9 ust. 1 ustawy o VAT. Zgodnie z przepisem:
Art. 9 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług:
Przez wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 4, rozumie się nabycie prawa do rozporządzania jak właściciel towarami, które w wyniku dostawy są wysyłane lub transportowane na terytorium państwa członkowskiego inne niż terytorium państwa członkowskiego rozpoczęcia wysyłki lub transportu przez dokonującego dostawy, nabywcę towarów lub na ich rzecz.
W praktyce oznacza to, że WNT występuje wówczas, gdy towar jest przemieszczany pomiędzy dwoma różnymi państwami członkowskimi Unii Europejskiej.
Z WNT mają do czynienia przede wszystkim czynni podatnicy VAT dokonujący zakupów z innych krajów UE. W przypadku podmiotów zwolnionych z VAT zastosowanie może mieć zwolnienie wynikające z art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT. Jeżeli łączna wartość nabyć z UE nie przekroczy w roku podatkowym 50 000 zł, podatnik zwolniony może rozliczać takie zakupy jak transakcje krajowe, bez konieczności rozliczania VAT w ramach WNT.
Warunkiem skorzystania ze zwolnienia jest również brak rejestracji do VAT-UE oraz brak posługiwania się numerem NIP z prefiksem „PL”.
W przypadku transakcji WNT podatnicy co do zasady mają obowiązek rejestracji do VAT-UE poprzez złożenie formularza VAT-R, w którym wypełnia się część C.3. Wyjątek stanowią podatnicy zwolnieni z VAT, którzy mieszczą się w limicie 50 000 zł. Mogą oni jednak dobrowolnie zrezygnować ze zwolnienia i zarejestrować się do VAT-UE, aby rozliczać WNT. W sytuacji rejestracji konieczne jest również składanie informacji podsumowującej VAT-UE.
WNT a obowiązek podatkowy
Zgodnie z art. 20 ust. 5 ustawy o VAT, obowiązek podatkowy przy WNT powstaje z chwilą wystawienia faktury przez dostawcę, jednak nie później niż 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu dokonania dostawy towaru.
Warto zaznaczyć, że otrzymanie faktury zaliczkowej – nawet obejmującej całość wartości transakcji – nie powoduje powstania obowiązku podatkowego w VAT w przypadku WNT.
Potwierdza to interpretacja indywidualna Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 14 maja 2015 r. (sygn. IPPP3/4512-166/15-2/JF), zgodnie z którą:
„[…] w odniesieniu do zaliczek należy wskazać, że ustawodawca nie łączy powstania obowiązku podatkowego z zapłatą czy też otrzymaniem zaliczki na poczet wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów. Również obowiązek podatkowy nie powstaje w związku z wystawieniem czy też otrzymaniem faktury dokumentującej zaliczkę […]”.
WNT a odliczenie VAT
Prawo do odliczenia podatku naliczonego przy WNT powstaje w tym samym okresie rozliczeniowym, w którym powstaje obowiązek podatkowy w podatku należnym.
Zgodnie z aktualnymi przepisami (po uchyleniu art. 86 ust. 10g ustawy o VAT), odliczenie VAT nie jest uzależnione od posiadania faktury w momencie rozliczenia. Oznacza to, że WNT pozostaje neutralne podatkowo i jest wykazywane w jednym pliku JPK_V7.
Brak otrzymania faktury w ciągu trzech miesięcy nie skutkuje już obowiązkiem korekty odliczenia VAT, co upraszcza proces rozliczeniowy.
Należy jednak pamiętać, że obowiązek podatkowy w WNT powstaje najpóźniej 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu dostawy, co oznacza konieczność ujęcia transakcji w rozliczeniu nawet wtedy, gdy faktura nie została jeszcze otrzymana od kontrahenta.
Podsumowanie
Przepisy ustawy o VAT nakładają na podatników obowiązek szczegółowego monitorowania terminów i zdarzeń związanych z transakcją wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów. Kluczowe znaczenie mają trzy daty:
- data dostawy towaru,
- data wystawienia faktury,
- data otrzymania faktury.
Prawidłowe rozliczenie WNT wymaga także bieżącego kontrolowania ewentualnych korekt, szczególnie w sytuacji opóźnionego otrzymania dokumentów od kontrahenta.
W praktyce coraz częściej stosuje się elektroniczny obieg faktur, który znacząco skraca czas ich doręczenia i ogranicza ryzyko konieczności korekt podatku VAT w rozliczeniach WNT.